Lubomirscy przejmą pałac?

lubomirscy zNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Polskiej Akademii Nauk, która sprzeciwia się zwrotowi pałacu w Jabłonnie spadkobiercom hrabiego Maurycego Potockiego tzn. rodzinie Lubomirskich

Położony w historycznym parku pałac, w którym mieści się Dom Zjazdów i Konferencji Polskiej Akademii Nauk to wizytówka i centralny punkt Jabłonny. Okazuje się, że może on wrócić w ręce prawowitych właścicieli.

Ostatni Potocki w Jabłonnie
 Do niedawna wydawało się, że w stosunku do pałacu w Jabłonnie pod Warszawą nie będzie niczyich roszczeń. Potoccy po wojnie nie wrócili bowiem do Polski. Ostatni prawowity właściciel dóbr Jabłonowskich hrabia Maurycy Potocki, patriota i człowiek, dzięki któremu powstało również Legionowo miał tylko jedną córkę, która bezpotomnie, w wieku lat 30 zmarła w Londynie.

Pojawili się sukcesorzy
O zwrot pałacu w Jabłonnie wystąpił jednak 6 lat temu książę Herakliusz Lubomirski. Okazało się bowiem, że rodzina Lubomirskich jest sukcesorem majątku rodziny Potockich. Dobra Potockich w Jabłonnie łącznie z zespołem parkowo-pałacowym zostały przejęte przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej. Ustawa ta dotyczyła przejęcia gruntów rolnych natomiast magnackie siedziby to już zupełnie inna sprawa. Już w kilku przypadkach w Polsce doszło na tej podstawie do zwrotu podobnych rezydencji jak pałac w Jabłonnie.

Czy pałac podlegał po reformę rolną?
Najważniejszym problemem w trwającym od kilku lat postępowaniu jest więc ustalenie czy pałac w Jabłonie wraz z otaczającym go parkiem powinien podlegać pod dekret z 1944 r. o reformie rolnej. Początkowo wojewoda mazowiecki wydał niekorzystną dla Lubomirskich decyzję w tym względzie. W II instancji minister rolnictwa zmienił to stanowisko stwierdzając, że reformie rolnej podlegał tylko sad, a nie cały zespół pałacowo parkowy. Później sprawa trafiła do sądów administracyjnych. Ostatni wyrok NSA przybliża rodzinę Lubomirskich do odzyskania pałacu w Jabłonnie, choć WSA musi jeszcze raz pochylić się nad sporawą aby rozwiać ostatnie wątpliwości.

Co z kosztami odbudowy
Trzeba jednak pamiętać, że pałac w Jabłonnie został wysadzony przez Niemców w 1944 r. i po wojnie został odbudowany olbrzymim nakładem sił i środków. Dlatego Skarb Państwa, w przypadku dojścia do zwrotu pałacu, może mieć z kolei roszczenie do Lubomirskich o zwrot poniesionych wydatków. W wielu takich przypadkach dochodzi do ugody pomiędzy stronami i często takie obiekty pozostają w rękach Państwa w zamian za odszkodowanie.

MACIEJ LERMAN
mlerman@tio.com.pl